Zincir Gerdirme

Zincir gerdirme, tahrik ya da taşıma hattındaki zincirin çalışma sırasında oluşan sarkmasını üretici toleransına geri çekme işlemidir. Her zincir, ilk çalışma saatlerinden itibaren pim ve burç yüzeylerindeki aşınma nedeniyle uzar. Bu uzama kopma değil, boyutsal büyümedir ve toplam boyun yaklaşık yüzde 1 ile 3’ü arasına ulaştığında zincir artık dişliye düzgün oturmaz.

Gerdirme işlemi tek başına bir vidayı sıkmaktan ibaret değildir. Merkez mesafesi, zincir tipi, hattın yatay mı eğimli mi çalıştığı ve tahrik yönü, bırakılacak sarkma payını doğrudan belirler. Ostim Zincir olarak bu ölçümleri sahada yapıyor, hattı durdurma süresini en aza indirecek şekilde müdahale ediyoruz.

Zincir Gerdirme Ne Zaman Yapılmalı?

Sarkma, çoğu tesiste ancak ses ve titreşim rahatsız edici hale geldiğinde fark edilir. Oysa doğru zamanlama, arıza öncesinde yakalanan periyodik kontrole dayanır. Genel yaklaşım, yeni montajdan sonraki ilk 50 saatte bir kontrol, ardından çalışma yoğunluğuna göre aylık veya üç aylık aralıklarla ölçüm yapmaktır.

Hattı beklemeye almadan önce şu belirtileri gözden geçirmek işi kolaylaştırır:

• Zincirin dişliye girerken çıkardığı tok vuruş sesi ve düzensiz tıkırtı
• Boşta dönen kolda gözle görülür şekilde artan sarkma miktarı
• Dişli dişlerinde tek yönlü, kanca biçimini almış aşınma izleri
• Çalışma sırasında zincirin dişliden tırmanma eğilimi göstermesi
• Yağlama düzenli olmasına rağmen artan yüzey sıcaklığı

Bu işaretlerden ikisi aynı anda görülüyorsa gerdirme genellikle tek başına yetmez; zincirin uzama oranının da ölçülmesi gerekir.

Doğru Sarkma Payı Nasıl Belirlenir?

Yaygın kabul, iki dişli arasındaki merkez mesafesinin yüzde 2 ila 4’ü kadar sarkma bırakmaktır. Yatay çalışan tahrik hatlarında bu oranın üst sınırına yaklaşmak sorun çıkarmaz. Eğimli ya da dikey hatlarda ise pay daraltılır, çünkü zincirin kendi ağırlığı sarkmayı zaten artırmaktadır.

Ölçüm, zincirin boştaki kolundan alınır. Gergin kol üzerinden yapılan ölçüm yanıltıcı sonuç verir. Hattı durdurduktan sonra boş kolun orta noktasına parmak veya cetvel baskısı uygulanır, aşağı yönlü hareket miktarı milimetre cinsinden kaydedilir ve merkez mesafesiyle oranlanır.

Tam otomatik çalışan üretim hatlarında sarkma payını sıfıra yaklaştırmak cazip görünür, ancak bu yanlıştır. Aşırı gergin zincir, yatak ve mil rulmanlarına sürekli eksenel yük bindirir. Sonuçta zincir değil, çoğu zaman motor mili veya redüktör çıkışı zarar görür.

Gerdirmede Kullanılan Yöntemler ve Ekipmanlar

Sahada karşılaştığımız hatların büyük bölümünde ayar, motorun kızak üzerinde geriye kaydırılmasıyla yapılır. Bu yöntem, merkez mesafesinin değiştirilebildiği tüm sistemler için en temiz çözümdür. Motor kızakları bu iş için özel olarak üretilir ve ayar vidasıyla hassas kaydırma imkânı verir.

Merkez mesafesinin sabit olduğu konveyör ve elevatör hatlarında ise gergi elemanları devreye girer. Yaylı, ağırlıklı veya vidalı çalışan zincir gergi aparatı modelleri, zincirin boş kolunu sürekli aynı basınçta tutar. Uzun konveyörlerde bu aparatlar, zincir kızakları ile birlikte kullanıldığında yanal salınım da kontrol altına alınır.

Uzama sınırı aşılmışsa gerdirme geçici bir çözüm olur. Bu durumda zincirden bakla çıkarmak gerekir. Kilit baklası veya zincir yarım ek kullanılarak boy kısaltılır, ancak yarım ek uzun vadede zayıf nokta oluşturduğu için ağır yükte tercih edilmez.

Yanlış Gerdirmenin Hatta Verdiği Zarar

Fazla gergin çalışan bir zincirde pim ile burç arasındaki yağ filmi kopar. Metal metale temas başladığı anda aşınma hızı birkaç kat artar ve zincir, beklenen ömrünün yarısına ulaşmadan hurdaya çıkar. Aynı gerginlik dişli dişlerinin ucunda incelmeye, mil yataklarında ise erken rulman arızasına yol açar.

Gevşek çalışma da benzer şekilde maliyetlidir. Sarkan zincir dişliye tam oturmadan girer, her turda küçük darbeler oluşturur. Bu darbeler zamanla plaka çatlaklarına dönüşür ve hat çalışırken kopma riski doğar. Kopan zincirin çevredeki ekipmana verdiği zarar, çoğu zaman zincirin kendi bedelini kat kat aşar.

Ostim Zincir Gerdirme Hizmeti Nasıl İlerliyor?

Talebi aldığımızda önce hattın zincir tipini, hatve ölçüsünü ve çalışma koşullarını netleştiriyoruz. Ölçüm sonrasında zincirin uzama oranı sınırın altındaysa yalnızca ayar yapıyor, sınır aşılmışsa değişim önerisiyle birlikte fiyat çalışmamızı paylaşıyoruz.

Gerdirme çalışmasını çoğu zaman zincir montaj hizmeti ve zincir bakım hizmeti kapsamında birlikte yürütüyoruz. Böylece hat tek seferde durduruluyor, dişli kontrolü ve yağlama da aynı duruşta tamamlanıyor.

Kısacası zincir gerdirme, doğru ölçüldüğünde küçük bir ayar; ihmal edildiğinde ise beklenmedik duruşların en yaygın sebebi. Hattınız için uygun gergi değerini belirlemek ya da yedek zincir ve zincir dişli tedariki için bizimle iletişime geçebilirsiniz.