Kaplin Lastikleri

Kaplin lastikleri, iki mili birbirine bağlayan elastik kaplinlerin içinde yer alan ve gücü esnek bir şekilde aktaran ara elemanlardır. Motor ile redüktör arasındaki titreşimi, ani yük değişimlerini ve küçük eksen kaçıklıklarını bu parça karşılar. Kaplinin metal göbekleri aşınmadan uzun yıllar kullanılabilirken, lastik eleman doğası gereği belirli aralıklarla değişmesi gereken bir sarf parçadır.

Piyasada yıldız lastiği, pençe lastiği, GS elemanı, HRC lastiği ve DK kaplin lastiği gibi farklı adlarla anılan bu parçaların hepsi aynı mantıkla çalışır. Ancak diş sayısı, dış çap, kalınlık ve malzeme sertliği birbirinden tamamen farklıdır. Yanlış ölçü ya da yanlış sertlikte bir lastik takıldığında sistem çalışır gibi görünse de birkaç hafta içinde parçalanma, ısınma ve gürültü kaçınılmaz olur.

Bu yazıda kaplin lastiği tiplerini, malzeme farklarını, ölçü belirleme yöntemini ve değişim zamanının nasıl anlaşılacağını uygulamaya dönük şekilde ele alıyoruz.

Kaplin Lastiği Ne İşe Yarar?

Bir elektrik motoru devreye girdiğinde milde ani bir tork sıçraması oluşur. Bu sıçrama doğrudan metal bir bağlantıyla karşı tarafa iletilirse rulmanlar, mil yatakları ve redüktör dişlileri her çalıştırmada darbe alır. Kaplin lastiği tam bu noktada devreye girer ve darbeyi kendi bünyesinde sönümleyerek karşı tarafa yumuşatılmış biçimde aktarır.

İkinci görevi eksen kaçıklığını tolere etmektir. Sahada iki milin mükemmel şekilde aynı eksene oturtulması her zaman mümkün değildir. Şase gerilmeleri, zemin oturmaları ve sıcaklıkla gelen genleşmeler zamanla küçük sapmalar yaratır. Elastik eleman, sınırlı ölçüde açısal ve paralel kaçıklığı üzerine alarak mil ve yatakları korur.

Üçüncü ve çoğu zaman gözden kaçan işlevi ise sigorta görevidir. Sistemde bir sıkışma yaşandığında ilk teslim olan parça lastik olur. Birkaç yüz liralık bir sarf malzemenin parçalanması, redüktörün ya da motor milinin zarar görmesine kıyasla son derece kabul edilebilir bir sonuçtur. Bu nedenle lastik elemanın sertliği bilinçli olarak sistemin en zayıf halkası seviyesinde tutulur.

Kaplin Lastiği Çeşitleri ve Uyumlu Kaplin Tipleri

Her kaplin gövdesi kendi lastiğiyle çalışır ve bu parçalar birbirinin yerine kullanılamaz. Aşağıda sahada en sık karşılaşılan tipleri ve hangi kaplin ailesine ait olduklarını bulabilirsiniz:

• Yıldız lastiği (Rotex tipi): Altı, sekiz veya on kollu yıldız formundadır. Yıldız kaplin ve RK tipi alüminyum Rotex kaplin gövdelerinde kullanılır. Poliüretan yapısı sayesinde hem esnek hem yüksek taşıma kapasitelidir.
• HRC lastiği: Ortasında metal pim yuvaları bulunan, tırtıklı yapıda bir elemandır. Burçlu HRC kaplin gövdeleriyle çalışır ve genellikle pompa, fan grubu uygulamalarında tercih edilir.
• DK ve L tipi pençe lastiği: İki gövdenin parmakları arasına oturan kauçuk elemandır. DK kaplinler ve elastik kaplinler ile L kaplinler grubunda yaygındır.
• GS ve GE tipi elastomer: Boşluksuz çalışma gerektiren servo uygulamalarında kullanılır. GE kaplinler ve boşluksuz servo kaplin sistemlerinde konum hassasiyetini korur.
• Pernolu kaplin lastiği ve burcu: Cıvata üzerine geçen silindirik burçlardır. Pernolu kaplin, pimli kaplin modellerinde takım halinde değiştirilir.

Bu tiplerin dışında ayakli gövdelerde ve özel imalat kaplinlerde farklı geometriye sahip elemanlar da bulunur. Tüm kaplin ailesini ve gövde tiplerini kaplinler sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

Poliüretan mı, Kauçuk mu? Malzeme ve Sertlik Farkı

Kaplin lastikleri genellikle poliüretan veya nitril esaslı kauçuktan üretilir. Poliüretan daha yüksek tork taşır, yağa karşı dayanıklıdır ve aşınma ömrü uzundur. Kauçuk esaslı elemanlar ise daha yumuşak çalışır, titreşimi daha iyi yutar fakat sıcaklık ve yağ temasında poliüretan kadar direnç göstermez.

Sertlik değeri Shore A ya da Shore D birimiyle ifade edilir ve renkle kodlanır. Sarı renkli elemanlar genellikle daha yumuşak ve düşük torklu uygulamalar için, kırmızı orta seviye, yeşil ise yüksek sertlik ve yüksek tork gerektiren hatlar içindir. Aynı ölçüdeki bir lastiğin farklı sertlikte versiyonlarının bulunması, seçim yaparken rengin de not edilmesini gerektirir.

Çalışma sıcaklığı bu tercihte belirleyici olur. Fırın çıkışı, döküm sahası gibi ortam sıcaklığının yüksek olduğu yerlerde standart elemanlar sertleşip kısa sürede kırılır. Bu tür hatlarda yüksek sıcaklık dayanımlı özel karışımlar kullanılması gerekir.

Kimyasal temas da hesaba katılmalıdır. Arıtma tesisleri, kimya üretim hatları ve yıkama bölümlerinde lastiğin temas ettiği sıvı, malzeme ömrünü doğrudan etkiler. Ortam bilgisini paylaşmanız, size doğru karışımı önerebilmemiz açısından önemlidir.

Kaplin Lastiği Ölçüsü Nasıl Belirlenir?

En sağlıklı yöntem eski lastiğin üzerindeki kodu okumaktır. Rotex tipi elemanlarda 14/38, 19/24, 24/32, 28/38, 38/45 gibi ikili sayılar bulunur ve bu değerler doğrudan modeli verir. Kod okunabiliyorsa başka ölçüme gerek kalmaz.

Kod silinmişse ölçü kumpasla alınır. Yıldız tipi elemanlarda dış çap, kol kalınlığı ve kol sayısı; pençe tipi elemanlarda dış çap, iç çap ve toplam yükseklik not edilir. Bu üç değer çoğu durumda modeli tespit etmeye yeter.

Lastik tamamen dağılmışsa gövdeden ölçü alınabilir. Kaplin göbeğinin dış çapı, parmak sayısı ve mil delik çapı bize kaplin tipini söyler; tipten yola çıkarak lastik ölçüsüne ulaşılır. Bu durumda göbeğin fotoğrafını iletmeniz süreci belirgin şekilde hızlandırır.

Yeni kurulan bir sistemde ise seçim tork üzerinden yapılır. Motor gücü, devir sayısı ve çalışma karakteri değerlendirilerek gerekli kaplin boyu belirlenir, ardından o gövdeye ait lastik seçilir. Tüm ölçü tablolarına ve model listelerine kaplin lastikleri PDF kataloğumuzdan ulaşabilirsiniz.

Aşınmış Kaplin Lastiğinin Belirtileri

Lastik elemanın yorulması genellikle kopmadan haftalar önce kendini gösterir. Şu işaretler değişim zamanının geldiğini anlatır:

• Motor çalışırken kaplin bölgesinden gelen ritmik vurma ya da tıkırtı sesi
• Sistem durdurulduğunda gövdeler arasında elle hissedilen serbest boşluk
• Kaplin muhafazasının içinde biriken kauçuk tozu veya siyah döküntü
• Lastik yüzeyinde çatlak, deforme olmuş kol uçları ve kollarda kalıcı ezilme izi
• Yatak ve rulman bölgesinde normalin üzerinde ısınma ile birlikte artan titreşim

Bu belirtilerden ikisi bir arada görülüyorsa lastik ömrünü doldurmuş demektir. Bekletmek, gövde parmaklarının da aşınmasına yol açarak yalnızca lastiğin değil komple kaplinin değişimini gerektirir.

Değişim ve Montajda Dikkat Edilecekler

Değişim öncesinde iki milin eksen ayarı mutlaka kontrol edilmelidir. Sürekli tekrarlayan lastik kopması vakalarının büyük kısmında sorun lastikte değil, kaçık eksende olur. Cetvel ya da komparatörle yapılacak basit bir kontrol, yeni parçanın ömrünü katlar.

Gövdeler arasındaki eksenel mesafe de üretici değerine göre ayarlanmalıdır. Aralık dar kalırsa lastik sürekli baskı altında çalışır ve ısınır; fazla açık kalırsa temas yüzeyi azalır, kollar tek noktadan yüklenip yırtılır.

Lastik yerine oturtulurken çekiçle zorlanmamalıdır. Poliüretan elemanlar darbeyle mikro çatlak alır ve bu çatlaklar ilk yüklenmede büyür. Gerekirse gövde ısıtılarak mil üzerinden geri çekilir, lastik elle yerleştirilir.

Son olarak kama ve setuskur bağlantıları kontrol edilmelidir. Milde oynayan bir göbek, en kaliteli lastiği bile kısa sürede öğütür. Bağlantı elemanlarının tork değerine göre sıkılması montajın ayrılmaz parçasıdır.

Ostim Zincir’den Kaplin Lastiği Tedariki

Ostim Zincir olarak yıldız, HRC, DK, L, GE ve pernolu tiplerin tamamında kaplin lastiğini stoktan karşılıyoruz. Farklı sertlik seçenekleri raflarımızda hazır bulunduğu için ölçü teyidinden sonra sevkiyat aynı gün yapılabilmektedir.

Elinizde yalnızca eski parça ya da gövde varsa fotoğraf üzerinden model tespiti yapıyoruz. Standart dışı ölçülerde ise gövdeye göre özel imalat seçeneğimiz devreye giriyor. Kaplin gövdesi, kaplin dişli ve bağlantı elemanlarını da aynı sipariş içinde temin ederek hattınızı tek seferde tamamlıyoruz.

Kısacası, doğru kaplin lastiği makinenizin sessiz, titreşimsiz ve uzun ömürlü çalışmasının en ucuz sigortasıdır. İhtiyacınız olan model ve ölçüyü birlikte belirlemek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.